Dna moczanowa - co jeść aby sobie pomóc? Przegląd aktualnych badań naukowych.


Wielu moich pacjentów cierpi na dnę moczanową. Niestety niewielu trafiając do mnie zdaje sobie sprawę co ma wpływ na rozwój choroby i jak z nią skutecznie walczyć. Najczęściej otrzymują od lekarza zdawkowe informacje typu "proszę nie jeść szpinaku" i otrzymują ulotkę z długą listą zakazanych produktów, wśród których znajduje się wiele wartościowych jak np. rośliny strączkowe, z których lepiej nie rezygnować jeśli nie jest to konieczne. O tym dlaczego warto jeść strączki można przeczytać tutaj.
Dna moczanowa (inaczej artretyzm, skaza moczanowa, podagra) to zapalenie stawów spowodowane odkładaniem się kryształów moczanu monosodowego w błonie maziowej stawów w wyniku podwyższonego poziomu kwasu moczowego w surowicy (1). Najczęściej (w około 50% przypadków) obejmuje staw u podstawy dużego palca stopy. Może również występować jako guzki dnawe, kamienie nerkowe czy nefropatia moczanowa (2).
Stara szkoła leczenia dny moczanowej zakazuje spożycia żywności bogatej w zasady purynowe ponieważ końcowym produktem przemian puryn jest kwas moczowy. Lista produktów obfitujących w puryny jest długa i obejmuje m.in. szpinak, rośliny strączkowe, grzyby, mięso i ryby. Pomimo, że tok rozumowania jest logiczny: mniej substratów = mniej produktu końcowego czyli kwasu moczowego, z biegiem czasu i kolejnych badań, okazało się, że nie do końca jest to prawda.
W oparciu o dostępne publikacje naukowe dotyczące dny moczanowej postanowiłam stworzyć aktualne zalecenia żywieniowe.

  • Zadbaj aby masa ciała była w normie.

Okazuje się, że dna moczanowa zdecydowanie częściej dotyka osoby z nadwagą lub otyłością. P.T. Wiliams (3) zaobserwował, że mężczyźni z BMI powyżej 27,5 kg/m2 mieli 16-sto krotnie większe prawdopodobieństwo wystąpienia ataku dny w porównaniu z mężczyznami o BMI poniżej 20 kg/m2. Związek między spadkiem masy ciała a zmniejszeniem częstotliwości ataków dny zauważyli również inni badacze (4, 5). Masa ciała jest jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka dny moczanowej.


  • Ogranicz spożycie cukru i fruktozy.


Fruktoza jest jedynym znanym węglowodanem zwiększającym stężenie kwasu moczowego (8, 9, 10). Wysoka podaż fruktozy i cukru predysponuje do insulinooporności i wystąpienia syndromu metabolicznego, co z kolei powoduje wzrost ryzyka hiperurykemii czyli zbyt wysokiego stężenia kwasu moczowego (11, 12).

  • Spożywaj nabiał o obniżonej zawartości tłuszczu (ale nie 0%).


Występowanie dny moczanowej wydaje się być odwrotnie proporcjonalnie powiązane z podażą produktów mlecznych. Randomizowane badanie (13) wykazało, że spożycie odtłuszczonego mleka zmniejszało stężenie kwasu moczowego o 10%.
Badanie było przeprowadzone na niewielkiej grupie liczącej zaledwie 16 mężczyzn jednak potwierdza wcześniejsze doniesienia z wieloletnich obserwacji dziesiątek tysięcy osób (6, 7), że spożycie niskotłuszczowych produktów mlecznych (do około 1% tłuszczu) wiąże się z mniejszym występowaniem dny moczanowej. W badaniu (13) użyto mleka 0% tłuszczu, którego nie polecam pacjentom ze względu na gorsze wchłanianie wapnia i witaminy D. Moim zdaniem najlepszym wyborem będą produkty zawierające około 1 - 2% tłuszczu.

  • Kawa  - jeśli pijesz, pij dalej; jeśli nie pijesz nie zaczynaj.


Z danych ankietowych (12) wynika, że wraz ze wzrostem spożycia kawy spada stężenie kwasu moczowego. Zależność tą potwierdzono w trwającym ponad 12 lat badaniu prospektywnym (14) na grupie ponad 45 tysięcy mężczyzn. Wykazano, że długoterminowe spożycie kawy jest powiązane z mniejszym ryzykiem wystąpienia dny moczanowej. Nie odnotowano różnic między kawą bezkofeinową a standardową, co sugeruje wpływ innego składnika kawy na stężenie kwasu moczowego.
W trwającym 6 lat badaniu ankietowym (15) na prawie 14 tysiącach uczestników, nie wykazano wpływu spożycia herbaty na kwas moczowy.

  • Witamina C - warto rozważyć suplementację


W badaniu (16), z podwójnie ślepą próbą*, wykazano skuteczność dwumiesięcznej suplementacji witaminą C w dawce 500 mg/dzień w redukcji stężenia kwasu moczowego. W doświadczeniu wzięły udział 184 osoby, które przez dwa miesiące otrzymywały witaminę C lub placebo.
Wieloletnie obserwacje (17) potwierdzają wyniki przytoczonego badania.

*Zarówno osoby badane, jak i przeprowadzające doświadczenie, nie wiedziały co jest podawane poszczególnym uczestnikom. 

Poniżej przedstawiam ogólne zalecenia żywieniowe w dnie moczanowej zaproponowane przez R. N. Beyl i współpracowników na łamach American Journal of Medicine w 2016 roku (12).

W celu ograniczenia ataków dny:

  1. Pij 8 - 16 szklanek wody dziennie;
  2. Nie spożywaj alkoholu; zwłaszcza piwa. Wino spożywane z umiarem jest dopuszczalne.  
  3. Spożywaj nie więcej niż 110 - 170 g mięsa dziennie;
  4. Głównym źródłem białka powinny być: odtłuszczony nabiał, tofu, jajka, orzechy/masła orzechowe.

Długoterminowa strategia żywieniowa:

  1. Normalizacja masy ciała i codzienna aktywność fizyczna.
  2. Wzrost spożycia białka pochodzenia roślinnego, orzechów, owoców, produktów pełnoziarnistych.
  3. 1 - 2 porcji odtłuszczonego nabiału dziennie - zalecam 1,5 - 2% tłuszczu.
  4. Zmniejszenie spożycia/eliminacja piwa, likierów i napojów słodzonych syropem fruktozowym.
  5. Rozważenie suplementacji witaminą C w dawce 500 mg/dzień.
  6. Kawa - jeśli jest spożywana zalecana jest kontynuacja spożycia do maksymalnie 6 filiżanek dziennie. Nie zaleca się rozpoczynania spożywania kawy.
Spożywaj dużo: 
  • większość posiłków – pełnoziarniste produkty zbożowe; warzywa 
  • 2 porcje/dzień: owoce (czym mniej słodkie tym lepiej) 
  • 1 – 3 porcje/dzień: rośliny strączkowe, orzechy 
  • 1 – 2 porcje na dzień: produkty mleczne częściowo odtłuszczone 
Spożywaj z umiarem (0 – 3 porcji/dzień) 
  • tłuste ryby – tuńczyk, łosoś, pstrąg; 
  • kurczak 
  • jajka 
Spożywaj rzadko/ najlepiej unikaj:
  • czerwone mięso 
  • skorupiaki 
  • syrop fruktozowy 
  • cukier 
  • alkohol; piwo 
  • soki owocowe i słodzone napoje


  1. Eggebeen AT. Gout: an update. Am Fam Physician. 2007;76(6): 801-808.
  2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Dna_moczanowa
  3. Williams PT. Effects of diet, physical activity and performance, and body weight on incident gout in ostensibly healthy, vigorously active men. Am J Clin Nutr. 2008;87(5):1480-1487.
  4. Dessein PH, Shipton EA, Stanwix AE, Joffe BI, Ramokgadi J. Bene- ficial effects of weight loss associated with moderate calorie/carbohy- drate restriction, and increased proportional intake of protein and unsaturated fat on serum urate and lipoprotein levels in gout: a pilot study. Ann Rheum Dis. 2000;59(7):539-543.
  5. Zhu Y, Zhang Y, Choi HK. The serum urate-lowering impact of weight loss among men with a high cardiovascular risk profile: the Multiple Risk Factor Intervention Trial. Rheumatology (Oxford). 2010;49(12): 2391-2399. 
  6. Choi HK, Atkinson K, Karlson EW, et al. Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men. N Engl J Med 2004;350:1093–103.
  7. Choi HK, Curhan G. Dairy consumption and risk of incident gout in women: the Nurses’ Health Study. American College of Rheumatology Annual Scientifi c Meeting, 2005, San Diego, USA
  8. Choi JW, Ford ES, Gao X, et al. Sugar-sweetened soft drinks, diet soft drinks, and serum uric acid level: the Third National Health and Nutrition Examination Survey. Arthritis Rheum 2008;59:109–16.
  9. Emmerson BT. Effect of oral fructose on urate production. Ann Rheum Dis 1974;33:276–80. 16.
  10. Zawiasa A, Szklarek-Kubicka M, Fijalkowska-Morawska J, et al. Effect of oral fructose load on serum uric acid and lipids in kidney transplant recipients treated with cyclosporine or tacrolimus. Transplant Proc 2009;41:188–91.
  11. MacFarlane LA, Kim SC. Gout: a review of nonmodifiable and modifiable risk factors. Rheum Dis Clin North Am. 2014;40(4): 581-604.
  12. Beyl RN, Hughes L, Morgan S. Update on Importance of Diet in Gout. Am J Med. 2016;129(11):1153-1158
  13. Dalbeth N, Wong S, Gamble GD, et al. Acute effect of milk on serum urate concentrations: a randomised controlled crossover trial. Ann Rheum Dis. 2010;69(9):1677-1682.
  14. Choi HK, Willett W, Curhan G. Coffee consumption and risk of incident gout in men: a prospective study. Arthritis Rheum. 2007;56(6):2049-2055.
  15. Choi HK, Curhan G. Coffee, tea, and caffeine consumption and serum uric acid level: the third national health and nutrition examination survey. Arthritis Rheum. 2007;57(5):816-821.
  16.  Huang HY, Appel LJ, Choi MJ, et al. The effects of vitamin C sup- plementation on serum concentrations of uric acid: results of a ran- domized controlled trial. Arthritis Rheum. 2005;52(6):1843-1847.
  17. Gao X, CurhanG, Forman JP, Ascherio A, Choi HK.Vitamin C intake and serumuric acid concentration inmen. JRheumatol. 2008;35(9):1853-1858.


Publikowanie komentarza

0 Komentarze